Instytucja protestu weksla uregulowana została szczegółowo w art. 44, 85-95 ustawy z dnia 28 kwietnia 1936 roku. Prawo wekslowe, a protestu czeku w art. 40, 41, 69-77 ustawy z dnia 28 kwietnia 1936 roku – Prawo czekowe.
Protest czeku jest obecnie instytucją martwą (nie spotkałem się z dokonaniem protestu czeku przez notariusza). Protest weksla jest czynnością niezwykle rzadką. W większości kancelarii nie zdarza się częściej niż raz w roku. W tych, gdzie protestów jest więcej, ich liczba nie przekracza kilku w skali roku.
Zgodnie z art. 85 prawa wekslowego protestu dokonuje notariusz. Niektórych protestów (z powodu niezapłacenia) mogą dokonywać urzędy pocztowe (zob. rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 9 października 1965 roku w sprawie sporządzenia protestów weksli przez urzędy pocztowe – Dz. U. Nr 45, poz. 82).
Protest jest to akt urzędowy, z pomocą którego posiadacz weksla stwierdza niewykonanie lub nienależyte wykonanie zobowiązania wekslowego (np. odmowę przyjęcia czy zapłaty weksla lub umieszczenia daty okazania weksla własnego płatnego pewien czas po okazaniu).
Protest jest warunkiem poszukiwania zwrotnego, czyli dochodzenia sumy wekslowej oraz świadczeń ubocznych (odsetek, kosztów procesu, prowizji komisowej) od poprzedników posiadacza, podpisanych na wekslu – indosantów lub wystawcy oraz ich poręczycieli.
Treść protestu określa art. 86 prawa wekslowego, natomiast terminy jego dokonania art. 44.
Protestu dokonuje się na odwrotnej stronie weksla lub na osobnej karcie połączonej z wekslem (przedłużku).
Protest z powodu nie przyjęcia weksla trasowanego winien być skierowany przeciwko trasatowi.
Protest z powodu niezapłacenia – przeciwko akceptantowi weksla trasowanego, wystawcy weksla własnego, a jeżeli na wekslu oznaczony był domicyl – przeciwko domicyliatowi. Jeżeli dłużnik, przeciwko któremu ma być skierowany protest wyrazi wolę zapłacenia, notariusz zobowiązany jest do odbioru zapłaty i wystawienia pokwitowania.
Dokonany protest notariusz wpisuje do repertorium P, prowadzonego wyłącznie dla protestów. Wynagrodzenie notariusza za dokonanie protestu reguluje § 15 rozporządzenia w sprawie taksy notarialnej.